Paradigmatik yaklaşım, bir olay veya duruma bakış açısını şekillendiren değer, fikir, inanç ve tekniklerin bütünüdür
Paradigmatik yaklaşım, farklı alanlarda şu şekillerde tanımlanabilir:
Paradigmalar, belirli dönemlerde değişebilir ve gelişebilir 13. Bu değişim, genellikle bilimsel veya entelektüel alanlarda gerçekleşir ve yeni bir paradigmanın kabul görmesiyle mümkün olur
Paradigmatik bakış açısı, bir kişinin veya topluluğun, belirli bir disiplini veya konuyu anlamak ve yorumlamak için benimsediği temel çerçeveyi ifade eder. Bu bakış açısı şunları içerebilir: Temel inançlar. Kabul edilen teoriler ve kavramlar. Değerler ve öncelikler. Yöntemler ve araştırma teknikleri. Paradigmatik bakış açısı, bilimsel, felsefi veya disiplinler arası çalışmaları etkiler.
Kamu yönetiminde bazı güncel paradigma arayışları: Yönetilebilirlik (Governance) Paradigması: Karmaşık etkileşimleri ve çok yönlü etkileri dikkate alır. Yeni Kamu Yönetimi (YKY): Ekonomiklik, verimlilik, etkinlik ve şeffaflık gibi ilkelere dayanır. Yeni Kamu Hizmeti: Vatandaş odaklılığı, hesap verebilirliği ve kamu yararını ön plana çıkarır. Yeni Kamu Yönetişimi: Vatandaşı merkeze alır ve çok aktörlü, ağ tipi bir yönetim anlayışını benimser. Ayrıca, dijitalleşme ile birlikte dijital çağ yönetişimi gibi yaklaşımlar da gündeme gelmektedir.
Thomas Kuhn'a göre paradigma, bir süreliğine uygulayıcılar topluluğuna model problemler ve çözümler sağlayan, evrensel olarak tanınan bilimsel bir başarıdır. Paradigmanın diğer anlamları: Örnek olarak kabul edilen, model. Bilimsel bir otorite ya da bir grup tarafından belirlenmiş olan temel ölçüt. Zamana ve değişime bağlı olarak şeffaf bir sistemler bütünü. Kuhn'a göre paradigma, bilim insanlarına nasıl düşüneceklerini ve davranacaklarını söyleyen bir dizi normdur.
Paradigma değişimi, herhangi bir alanda yerleşik tüm kurallar ve uygulamaların, içinde bulunulan çağa uygun kavrayış, bakış açıları ve anlayışlarla kökten bir değişime uğraması durumudur. Bazı örnekler: Swiss firması: Dijital saati dünyaya tanıtan Swiss, yeni paradigmayı kavrayamadığı için pazar payını Japon elektronik saat firmalarına kaptırdı. IBM: Donanım ve yazılım alanında eski paradigmasında takıldığı için bilgisayar geliştiricisi diğer firmalar, örneğin Dell ve Microsoft, onu geride bıraktı. Newton fiziği: Zamanla yerini Kuantum Fiziği paradigmasına bıraktı. Pozitivist paradigma: Daha sonra yorumlayıcı paradigma ve eleştirel paradigma ortaya çıktı. Kopernik devrimi: Dünyanın evrenin merkezi olduğu fikrinden, Güneş merkezli evren modeline geçiş. Darwin'in evrim teorisi: Canlıların sabit türler olarak yaratıldığı inancının yerini, evrimsel süreçlerle değişen türler fikri aldı. Görelilik teorisi: Newton’un mutlak zaman ve mekân anlayışından, Einstein’ın izafiyet teorisine geçiş.
Felsefede paradigma değişimi, bir alanda yaygın olarak kabul gören bir paradigmanın (dünya görüşü, bakış açısı) yerini yeni bir paradigmaya bırakması durumudur. Bu kavram, Amerikalı filozof Thomas Kuhn tarafından ortaya atılmıştır. Bazı örnekler: Aristoteles'in fiziğinin, Galileo ve Newton'un fiziğiyle değiştirilmesi. Newton fiziğinin, Einstein fiziğiyle değiştirilmesi. Pozitivist paradigmanın, postmodern paradigma ile değiştirilmesi.
Fikret Başkaya'nın "Paradigmanın İflası: Resmi İdeolojinin Eleştirisine Giriş" adlı kitabı, Türkiye'deki resmî ideolojiye yönelik kapsamlı bir eleştiri sunar. Kitapta ele alınan bazı konular şunlardır: Milli Mücadele: Yazar, milli mücadelenin anti-emperyalist bir karakter taşımadığını, Kürt toplumu açısından emperyalist bir savaş olduğunu savunur. Lider Kültü: Lider kültünün ardında bir burjuva sınıfı yaratma çabası olduğunu iddia eder. Devlet Eliyle Modernleşme: Devlet eliyle modernleşmenin çok daha önce başlatıldığını ifade eder. Sınıfsız, İmtiyazsız Kitle İddiası: Sınıfsız, imtiyazsız bir kitle iddiasının ardındaki gerçeği sorgular. Yeni Sömürgecilik: Yeni sömürgecilik kavramını tartışır. Kitap, 1991 yılında ilk baskısını yapmış ve o günden beri ilgi görmeye devam etmiştir.
Paradigma ve kuram kavramları benzer ancak farklı anlamlar taşır: - Paradigma, bilimsel bir topluluğun dünyaya bakışını belirleyen, fenomenleri açıklama imkanı veren model veya düşünsel çerçevedir. - Kuram ise, çeşitli olguları açıklayan, gelecek olayları kestirme olanağı sağlayan ilkeler bütünüdür. Dolayısıyla, paradigma daha geniş bir kavram olup, içinde birden fazla kuramı barındırabilir.
Teknoloji
Pazarama'da işlem nasıl yapılır?
On Parmak Hız Testi Kaç Saniye?
Obje bazlı sınıflandırma nedir?
Nvidia AI ne işe yarar?
Philips FC 9331 kaç watt?
Optik Sürücü Desteği Nasıl Açılır?
PEC açılımı nedir?
Ortak App ne işe yarar?
Philips kireç filtresi ve AquaClean aynı mı?
Orjinal şarj aleti nasıl anlaşılır?