Merkezi yönetim bütçesi, devletin bir yıllık gelir ve gider planını kapsar Gelirler5. Devletin vergi gelirleri (kurumlar vergisi, gelir vergisi, KDV, ÖTV gibi), özelleştirmeden elde edilen gelirler, devletin sahip olduğu işletmelerin kar payları ve borçlanma ile elde edilen fonlar Giderler5. Personel giderleri, sosyal güvenlik ve sosyal yardımlar, faiz giderleri, cari transferler ve eğitim, sağlık, ulaşım, savunma gibi alanlara yapılan harcamalar


Merkezi yönetim bütçesi neleri kapsar?

Merkezi yönetim bütçesi, devletin bir yıllık gelir ve gider planını kapsar

Kapsamı:

  • Gelirler5. Devletin vergi gelirleri (kurumlar vergisi, gelir vergisi, KDV, ÖTV gibi), özelleştirmeden elde edilen gelirler, devletin sahip olduğu işletmelerin kar payları ve borçlanma ile elde edilen fonlar
  • Giderler5. Personel giderleri, sosyal güvenlik ve sosyal yardımlar, faiz giderleri, cari transferler ve eğitim, sağlık, ulaşım, savunma gibi alanlara yapılan harcamalar

Ayrıca, merkezi yönetim bütçesi şu unsurları da içerir:

  • Ödenek ve harcama kalemleri3. Personel giderleri, sosyal güvenlik primleri, mal ve hizmet alım giderleri, sermaye giderleri gibi
  • Çeşitli kanun ve kararnamelere göre belirlenen parasal sınırlar
  • Taşıt alım ve kullanım kısıtlamaları

Bütçe, devletin mali disiplini sağlamak, öncelik alanlarını belirlemek ve kamu harcamalarını planlamak amacıyla hazırlanır

5018 sayılı kanun bütçe türleri nelerdir?

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre bütçe türleri şunlardır: Merkezî yönetim bütçesi. Genel bütçe. Özel bütçe. Düzenleyici ve denetleyici kurum bütçesi. Sosyal güvenlik kurumu bütçesi. Mahallî idare bütçesi.

Merkezi Yönetim Bütçe Hazırlama Rehberi kim hazırlar?

Merkezi Yönetim Bütçe Hazırlama Rehberi, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) tarafından hazırlanır. Ayrıca, 2024-2026 dönemi için bütçe çağrısı ve eki bütçe hazırlama rehberinin hazırlanmasından 1 ve 13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri gereğince Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı sorumludur.

Merkezi Yönetim Bütçesi nasıl hazırlanır?

Merkezi Yönetim Bütçesi'nin hazırlanışı şu şekilde özetlenebilir: 1. Makroekonomik çerçevenin oluşturulması. 2. Bütçe tekliflerinin hazırlanması. 3. İnceleme ve onay. 4. Bütçe kanun teklifinin sunulması. 5. TBMM'de görüşülme. Bütçe hazırlanırken dikkate alınan bazı belgeler: kalkınma planı; Cumhurbaşkanlığı yıllık programı; stratejik plan; performans programı; bütçe hazırlama rehberi ve yatırım programı hazırlama rehberi. Bütçeler, Analitik Bütçe Sınıflandırması'na göre hazırlanır; bu sınıflandırma, kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırmaları içerir.

Türkiye'de merkezi yönetim nasıl yapılandırılmıştır?

Türkiye'de merkezi yönetim, bakanlıklar ve bağlı kuruluşlardan oluşmaktadır. Merkezi yönetimin yeniden yapılandırılması için bazı öneriler: Teşkilat yapısında reorganizasyon: İlgili mevzuat gözden geçirilerek devlet teşkilatının küçültülmesi ve daha etkin çalışması amaçlanmalıdır. Bakanlar Kurulu'nun görev tanımı: Bakanlar Kurulu'nun genel yürütme yetkisi, ekonomik ve mali düzenlemeler ile atamaya ilişkin görev ve yetkileri açık olarak tespit edilmelidir. Devlet bakanlıklarının sayısının azaltılması: Devlet bakanlarının görev ve yetki tanımı yeniden yapılmalıdır. Başbakanlığa bağlı kuruluşlar: Doğrudan bir bakanlık ile ilgisi kurulamayan kuruluşlar Başbakanlığa bağlanmalıdır. Bakanlar Kurulu Genel Sekreterliği: Bakanlar Kurulu'nun işlerini yürütecek bir genel sekreterlik oluşturulmalıdır.

Merkezi ve yerel yönetim kapsamındaki kamu kurumları nelerdir?

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu kurumları, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alır. Merkezi yönetim kapsamındaki kamu kurumlarından bazıları: Genel bütçeli kurumlar. Özel bütçeli kurumlar. Düzenleyici ve denetleyici kurumlar. Yerel yönetim kapsamındaki kamu kurumları ise il özel idareleri, belediyeler ve köylerden oluşur.

Merkezi yönetim bütçe teklifi kim tarafından hazırlanır?

Merkezi yönetim bütçe teklifi, Cumhurbaşkanlığı (Strateji ve Bütçe Başkanlığı) tarafından hazırlanır. Bu süreçte, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile koordineli çalışılır. Ayrıca, genel bütçe gelir teklifi Cumhurbaşkanlığı tarafından hazırlanırken, diğer bütçelerin gelir teklifleri ilgili idarelerce hazırlanır.

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri nelerdir?

Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleridir. Bu idareler şunlardır: I sayılı cetvel: Devlet tüzel kişiliğine dahil olan kamu idareleri. II sayılı cetvel: Bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen ve harcama yapma yetkisi verilen kamu idareleri. III sayılı cetvel: Özel kanunlarla kurul, kurum veya üst kurul şeklinde teşkilatlanan düzenleyici ve denetleyici kurumlar.

Diğer Ekonomi Yazıları
Ekonomi