Monopoldeki firma,tek satıcı olması ve ürünün ikamesinin bulunmamasınedeniyle fiyat belirleyici konumundadır 12. Bu durumda firma, arz ettiği malın fiyatını kendi başına belirleyebilir ve üretim miktarına karar verebilir
Monopol (tekel), bir pazarda belirli bir ürün için üretici ya da dağıtımcı olarak tek bir firmanın bulunması durumudur. Monopol piyasasının bazı özellikleri şunlardır: Tek satıcı ya da üretici, çok sayıda alıcı bulunur. Tekel firma tarafından üretilen ürünün herhangi bir alternatifi bulunmaz. Piyasa giriş neredeyse imkansızdır. Piyasada rekabet ortamı bulunmaz. Piyasada fiyatı belirleyen monopol firmadır. Monopoller, doğal, yasal, anlaşmalı ve fiili olmak üzere dört değişik şekilde ortaya çıkabilirler: Doğal monopoller. Yasal monopoller. Anlaşmış monopoller. Fiili monopoller. Monopol piyasa, serbest piyasa ekonomilerinde önerilmez.
Monopol (tekel) ve tam rekabet arasındaki temel farklar şunlardır: Firma Sayısı: Tam rekabet piyasasında çok sayıda alıcı ve satıcı bulunurken, monopol piyasasında tek bir firma vardır. Malın Homojenliği: Tam rekabette mallar homojendir, monopolde ise farklılaştırılmış mallar söz konusudur. Fiyat Belirleme: Tam rekabette firmalar piyasa fiyatını veri kabul eder ve bu fiyattan istedikleri kadar satış yapabilir. Giriş Engelleri: Tam rekabet piyasasına giriş ve çıkış serbesttir, monopol piyasasında ise giriş engelleri bulunur. Ekonomik Etkinlik: Tam rekabette ekonomik etkinlik sağlanır, monopolde ise sağlanmaz. Ayrıca, tam rekabette üretim miktarı daha fazla, fiyat daha düşük; monopolde ise üretim miktarı daha az ve fiyat daha yüksek olur.
Monopol rekabette talep eğrisinin esnek olmasının nedeni, ürün farklılaştırması ve yakın ikamelerin mevcudiyetidir. Ürün farklılaştırması, her firmanın kendi talep eğrisiyle karşı karşıya kalmasına yol açar ve bu eğri, ürün farklılaşması nedeniyle daha esnek olur. Yakın ikameler, tüketicilerin fiyat değişikliklerine duyarlı olmalarını sağlar; fiyatlar düştüğünde daha fazla birim satılabilir, ancak fiyatlar yükseldiğinde bazı tüketiciler alternatif ürünlere yönelebilir.
Monopolcü rekabet piyasasında firmalar fiyat belirleyici değildir çünkü: Piyasada çok sayıda satıcı ve alıcı bulunur. Ürünler homojendir; birbirinin yerine geçebilecek farklılaştırılmış mallar üretilir. Firmalar piyasaya kısıtlama olmaksızın girip çıkabilirler. Bu nedenle, fiyatlar az sayıda şirket tarafından belirlenemez.
Monopol talep eğrisi, negatif eğimlidir, yani aşağı doğru eğimlidir. Monopol piyasasında, firmanın talep eğrisi ile piyasa talep eğrisi aynıdır. Monopol talep eğrisinin şekli, satılan malın ikame durumuna göre değişir. Monopol talep eğrisine dair görsellere şu sitelerden ulaşılabilir: avys.omu.edu.tr; acikders.ankara.edu.tr.
Monopol piyasasında uzun dönem ile kısa dönem arasında önemli bir fark yoktur. Bunun nedeni, monopol piyasasında tek bir firmanın bulunması ve piyasaya giriş-çıkış engellerinin olmasıdır.
Monopol piyasasında talep esnekliği, talebin fiyat esnekliği formülü kullanılarak hesaplanır. Talebin fiyat esnekliği, beş kategoriye ayrılır: Tamamen esnek olmayan. Esnek olmayan. Üniter elastik. Elastik. Tamamen elastik. Talep esnekliği, malın ikame edilebilir olup olmaması, fiyat değişiminden sonra geçen zaman ve mal için ayrılan paranın bütçedeki payı gibi faktörlerden etkilenebilir.
Ekonomi
Monopoldeki firma neden fiyat belirleyici?
Maydonaoz döner ne oldu?
Merkez Bankası döviz satışı ne anlama gelir?
Midas hisse en yüksek temettü ne zaman verdi?
Muhtarların sigortası emekli olunca kesilir mi?
Merkez Bankasi efektif kur nasıl hesaplanır?
Müşteri limit puanım yeterli değil ne yapmalıyım?
Muhasebecinin konusu nedir?
Medyen ve Eyke halkı daha çok hangi konuda hile yapıyordu?
Muhasebe bölümleri nelerdir?
Misl-i bedel ne demek?
MYS Hazine ve Maliye Bakanlığı nedir?
Nadir Gold 995 ne demek?
Moskova Borsası neden kapandı?
Muhasebe uzmanı olmak için hangi bölüm okunmalı?
Memur maaşları neden 15'inde yatmıyor?
Muafiyete sahiptir ne demek?
Memur maaş zammı emekli memur maaşını etkiler mi?
Mum formasyonları ne zaman teyit edilir?
Moody' s Türkiye'ye neden not verdi?
Muhasebe işlevleri nelerdir?
Matrah ve beyan aynı şey mi?
Merkez bankasının en uzun süre görev yapan başkanı kimdir?
NACE kodu ve faaliyet kodu aynı mı?
Merkez bankasının 8 toplantısı ne zaman?
Müşteri tipleri nelerdir?
Mobil bankacılıkta şifre neden yanlış der?
Mısır poundu ve lira aynı mı?
Maximum Platinum Kart kimlere verilir?
Merkantili̇st dönemde devlet nasıl bir rol oynamıştır?
Mikro muhasebe programı kimler kullanabilir?
MyFonts ücretli mi?
Memur sendikaları neden grev yapıyor?
Mustafa Tuzcu Ticaret Bakanlığı'nda ne iş yapar?
MasterPass hangi bankaya ait?
Mehmet eksi ne iş yapar?
Mehmet Şimşek'in konut kredisi açıklaması doğru mu?
MTA formasyonları nasıl okunur?
NACE koduna göre pazarlama hangi sınıf?
Nakit akış tablosunda net nakit girişi ne demek?