Osmanlı hukuku,üç ana temeledayanır:
Örfi hukuk, İslam hukukunun bir parçası olup, Osmanlı döneminde padişahın yönetim, maliye ve ceza gibi konularda çıkardığı kanunnameleri ve akla dayanarak İslam hukukunun düzenlemediği konularda koyduğu kuralları içerir. Örfi hukukun bazı özellikleri: Kaynakları: Başında örf ve adet olmak üzere İslam hukukunun tali kaynaklarıdır. Amaç: Toplumda adaleti sağlamaktır. Yasama yetkisi: Bu hukuk sisteminde yasama yetkisi padişaha aittir. Şer'i hukuka uygunluk: Örfi hukuk, şer'i hükümlere aykırı olamaz, aykırı olduğunda muteber sayılmaz. Kapsamı: Genellikle askeri, mali ve yönetim konularındaki kanunları kapsar.
Osmanlı vakıfları, İslam hukuku (fıkıh) ve vakıf hukuku dallarına girer. Vakıf hukuku, ağırlıklı olarak Hanefi mezhebi görüşleri etrafında şekillenmiştir.
Osmanlı Devleti'nin klasik dönem hukuk sistemi, şer'i ve örfî olmak üzere iki temel üzerine kuruluydu. Şer'i hukuk, İslam'a göre düzenlenmiş olup, kaynağı Kur’an, sünnet, icma ve kıyastı. Örfî hukuk, padişahın yönetim, maliye ve ceza gibi konularda çıkardığı kanunnamelerden oluşurdu. Kadılar, önlerine gelen hukuki meseleleri fıkıh kitaplarına bakarak karara bağlardı. Divan-ı Hümayun, yargıdaki ilk derece temyiz mahkemesi vasıflarının yanında, mehayif müfettişleri aracılığıyla yargı örgütünü denetleyen bir üst kuruldu.
Osmanlı hukukunda örfi hukuk kaynakları şunlardır: Padişah buyrukları. Kanunnameler. Önceki yönetimlerden kalan kanunlar. Örfi hukuk, İslamiyet öncesinden bu yana devam eden töre kurallarının İslamiyet’e aykırı olmayacak şekilde düzenlenmesiyle oluşan kurallardır.
Osmanlı'da vakıf hukuku, İslam hukuku çerçevesinde şekillenmiş ve vakıfların hukuki temellerini düzenlemiştir. Bazı özellikler: Vakıf Şartları: Vakfeden kişi, vakfa hukuka aykırı olmayan her türlü şartı koyabilir ve bu şartlar sonradan değiştirilemezdi. Mülkiyet: Vakıflar, mülk mallar üzerinde kurulurdu ve bu mallar üzerinde tasarruf hakkı kısıtlanırdı. Devlet Müdahalesi: Devlet, sahih vakıflara el koymazdı. Yönetim: Vakıflar, mütevelliler tarafından yönetilirdi ve mütevellinin vakıf malları üzerinde tasarruf ve ücret talep etme hakkı vardı. Çeşitler: Vakıflar, hayri ve zürri olarak ikiye ayrılırdı. Müstakil Eserler: Vakıf hukuku ile ilgili Ali Haydar Efendi'nin "Tertîbü’s-sunûf fî ahkâmi’l-vukûf" ve Ömer Hilmi Efendi'nin "İthâfu’l-Ahlâf fî Ahkâmi’l-Evkâf" gibi eserler kaleme alınmıştır.
Klasik dönem Osmanlı ceza hukukunda yargılama ve toplumsal yapı şu şekilde özetlenebilir: Yargı Yetkisi: Osmanlı ceza hukukunda yargı gücü padişahta olup, padişah bu yetkisini kadılar aracılığıyla kullanmıştır. Hukuk ve Ceza Ayrımı: Osmanlı mahkemelerinde hukuk ve ceza ayrımı yoktu; aynı mahkemeler hem yargılama hem de noterlik işlerini yürütmüştür. Mahalli İdarecilerin Etkisi: Mahalli idarecilerin ve mülki amirlerin kadılar üzerinde denetim yetkisi bulunmamış, kadılar merkezden tayin edilip merkezin emriyle görevden alınmıştır. Toplumsal Farklılıklar: Kişilerin mensup oldukları zümrelere göre soruşturulma ve yargılanma durumları olabilmiş, ancak bu durumu belirleyen temel unsur davanın niteliğidir. Özel Yargılama Usulleri: Sadece özel statü davaları, görevle ilgili suçlar ve cemaat hukukunu gerektiren konularda özel yargılama usulleri uygulanmıştır.
Osmanlı mahkemelerinde şer'i hukuk ve örfi hukuk olmak üzere iki temel hukuk sistemi uygulanmıştır. Şer'i hukuk, İslam'a göre düzenlenmiş olup, kaynağı Kur’an, sünnet, icma ve kıyastır. Örfi hukuk, Osmanlı padişahlarının ve devlet adamlarının koyduğu kanunlar, fermanlar ve yönetmeliklerden oluşur. Ayrıca, Tanzimat Dönemi'nde Avrupa hukukundan etkilenerek ceza ve ticaret hukuku alanında yeni düzenlemeler getirilmiştir.
Hukuk
Poligona giderken hangi kağıt alınır?
Pilotların izin günleri nasıl hesaplanır?
Protesto tarihinden itibaren faiz işler mi?
Resmi belgeler kaça ayrılır?
Panelvan ile yük taşıma yasal mı?
Resmi görevli pasaportu nasıl alınır?
Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinde hangi ittifakın etkisi olmuştur?
Osmanlı kanunnamelerini ilk defa kim yayınladı?
Personel özlük dosyasını kim hazırlar?
Pasaport harcı randevu almadan yatırılır mı?
Paraf atmak imza yerine geçer mi?
Provakatif eylem ne demek?
Republican ne demek?
Polis kimlik kartı kimlere verilir?
Röperli kroki nereden alınır?
Riskli yapı tespit raporu olmadan kentsel dönüşüm yapılabilir mi?
Rehabilitasyon merkezi yönetmeliği nedir?
Polislerin kimlik kartında neden fotoğraf yok?
Parayı veren düdüğü çalar atasözünden ne çıkarılır?
PAEM kadın komiser yardımcısı nasıl olunur?
Referans kontrolü nasıl yapılır?
Polis olmak için en önemli neden nedir?
Parsel Sorgu'da ada ve parsel nasıl bulunur?
Ortaklığın giderilmesi davası hangi hallerde açılamaz?
Polis teşkilatının amblemi nedir?
RTÜK neden kuruldu ve görevleri nelerdir?
Rıza Zarrap hangi suçtan yargılanıyor?
Pac Man neden yasaklandı?
Otokratik yönetim sistemi nedir?
R işareti nasıl tescil edilir?
Rüzgar gülü kurmak için izin gerekir mi?
Pasaport için nüfus müdürlüğüne gitmek şart mı?
Osmanlı Devleti'nin toprak sistemi diğer devletlerden neden farklıdır?
Polis memurları kaç yıl sonra rütbe alır?
Resmi kurumlarda staj zorunlu mu?
Pasaport kayıt ücreti 2 yıl geçerli mi?
PCT neyi gösterir?
Personel yemin töreni nasıl yapılır?
PAEM mezunu hangi rütbeye kadar yükselir?
Polis imdat numarası neden değişti?