Osmanlı Devleti'nde kadı, kaza adı verilen yerleşim yerlerine merkezi yönetim tarafından belirli bir süre için atanan, şer'i ve idari yargıdan tek başına sorumlu olan bir kamu görevlisidir
Kadılar, aynı zamanda şehrin yönetimini ve asayişini sağlamak, esnaf loncalarını denetlemek, üretim ve pazar yerlerini kontrol etmek gibi idari ve belediye görevlerini de yerine getirirlerdi
Osmanlı'da ilk kadının Osman Gazi tarafından atandığı bilinmektedir 12. Kadılar, medresede eğitim görmüş ve hukuk bilgisine sahip kişiler arasından seçilirdi
1924 yılında kadılık sistemi tamamen kaldırılmıştır
Osmanlı'da kadınların görevleri, sosyal statüye ve yaşadıkları bölgeye göre değişiklik göstermekle birlikte, genel olarak şu şekilde özetlenebilir: Aile içi sorumluluklar: Kadınlar, evin ekonomik ve sosyal düzenini sağlar, bütçeyi yönetir, erzak depolar ve giyim-kuşam işlerini organize ederdi. Ekonomik katkı: Kadınlar, el sanatları ve ticaretle uğraşarak aile bütçesine katkıda bulunurlardı. Sosyal ve kültürel yaşam: Kadınlar, cami ve mescitlere gider, dini toplantılara katılır ve hayır işlerinde bulunurlardı. Hayri faaliyetler: Kadınlar, sıbyan mektebi, medrese, han, hamam, çeşme, cami gibi eserler inşa ettirerek toplumsal hayata katılırlardı. Osmanlı'da kadınlar, hukuki olarak da belirli haklara sahipti; evlenme, boşanma ve miras konularında mahkemeye başvurabilirlerdi.
Osmanlı Devleti'nde ilk kadı davası, Osman Gazi döneminde Dursun Fakih'in Bilecik'e kadı olarak atanmasıyla başlamıştır.
Osmanlı Devleti'nde kadılar, Anadolu ve Rumeli kazaskerliklerine bağlıydı. Kadıların amiri, eyalet beylerbeyi veya sancakbeyi değil, kazaskerlik dairesiydi. Ayrıca, kadılar merkezden atanmakla birlikte, çözümler yereldi ve merkezden atanan kadı aracılığıyla merkezle bağlantılıydı.
Osmanlı Devleti'nde kadılar, medrese eğitimi almış ve hukuk bilgisi olan kişiler arasından devlet tarafından seçilirdi. Seçim süreci şu şekilde gerçekleşirdi: Adaylar, önce padişah huzurunda veya 18. yüzyıldan itibaren kazasker huzurunda sınava tabi tutulurlardı. Sınavı kazanan adaylar, kazaskerlik dairelerinden birine kayıt yaptırırdı. Adaylar, büyük bir merkezdeki kadı mahkemesinde stajyer olarak en az beş kişi olarak görev alırdı. Üç-beş yıllık staj ve bir yıllık asistanlıktan sonra, alt kademedeki kazalardan birine kadı olarak atanırlardı. Kadıların atanması ve terfi işlemleri, Anadolu ve Rumeli kazaskerlikleri tarafından yürütülürdü.
Osmanlı'da kadı ve padişah ilişkisi şu şekilde özetlenebilir: Kadıların Yetkisi: Kadılar, İslam hukuku çerçevesinde toplumsal suçlara ilişkin davaları yönetirdi. Siyasi Suçlar: Siyasi suçlar genellikle padişahın kararına bağlıydı. Kadıların Bağımsızlığı: Kadılar, padişah beratı ile tayin edilirdi ve belirli bir süreyle görev yaparlardı. Padişahın Etkisi: Padişahlar, haremdeki kadınlar aracılığıyla devlet işlerine karışabilirdi. Bu ilişki, Osmanlı'da hukuki kararların şeriat kuralları, örfi adetler ve geleneklerle şekillenen bir sistem içinde işlediğini gösterir.
Osmanlı İmparatorluğu'nda vezir, "vezîr-i âzam" veya "sadrazam" olarak adlandırılır. Vezîr-i âzam, padişah adına devlet işlerini yöneten, bugünkü başbakanlık makamına denk gelen en yüksek derecedeki devlet adamıdır. Sadrazam ise, 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren kullanılmaya başlanan ve "baş, üst mevki" anlamına gelen bir terimdir. Osmanlı'nın ilk dönemlerinde vezirlerin çoğu Türk kökenli ve ulema sınıfından seçilirken, Fatih döneminden itibaren devşirme kökenli kimseler atanmaya başlanmıştır.
Osmanlı'da kim kimdi? sorusuna yanıt olarak, Osmanlı padişahları ve bazı önemli devlet adamları aşağıda listelenmiştir: Osmanlı Padişahları: 1. Osman Gazi (1299-1326): Osmanlı Beyliği'nin kurucusu. 2. Orhan Gazi (1326-1362): Bursa'yı fethederek Osmanlı'nın başkentini yaptı. 3. I. Murad (1362-1389): Balkanlar'a açılmayı sağladı. 4. Yıldırım Bayezid (1389-1402): Anadolu'da Türk birliğini sağlamaya çalıştı. 5. Fatih Sultan Mehmet (1451-1481): İstanbul'u fethederek Orta Çağ'ı kapattı. 6. II. Bayezid (1481-1512): İç isyanlarla uğraştı. 7. Yavuz Sultan Selim (1512-1520): Mısır Seferi ile halifeliği Osmanlı'ya kazandırdı. 8. Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566): Osmanlı'nın en parlak dönemini yaşattı. 9. II. Selim (1566-1574): Ordunun yönetimini sadrazamlara bıraktı. 10. III. Murad (1574-1595): Osmanlı'nın Avrupa'daki hâkimiyeti devam ederken devlet içinde zayıflama belirtileri görülmeye başlandı. Diğer Önemli Devlet Adamları: - Köprülü Mehmet Paşa ve Köprülü Fazıl Ahmet Paşa: Sadrazamların etkili olduğu dönemlerde Osmanlı'ya başarılar kazandırdılar. - II. Abdülhamid: Osmanlı'nın son mutlak hükümdarı olarak istibdat yönetimi ile devleti ayakta tutmaya çalıştı.
Hukuk
Osmanlıda kadı kime denir?
Pasaportun hangi sayfasında kimlik bilgileri var?
Resmi belgede sahtecilikte içtima nasıl olur?
Polis internetten nasıl uyarır?
Rasim Arı ve Ali Kemal Günerer neden istifa etti?
Parmak izi belgesi için randevu nasıl alınır?
Psikiyatri raporu ne işe yarar?
Psikoteknik ve src kaç yıl geçerli?
Polis GBT kontrolünde askeri personel olduğunu anlar mı?
Polisler kaç gün izin kullanabilir?
Otel işletme belgesi nasıl alınır?
Osmanlı kanunnameleri nelerdir?
Patron ve işveren aynı şey mi?
Rejimin çeşitleri nelerdir?
Pasaport yenileme ve süre uzatma aynı anda yapılır mı?
Ramak kalalar neden raporlanır?
Pasaport kaybolunca içindeki vizeler ne olur?
Osmanlı'da tahrir neden yapılırdı?
Psikiyatriye gitmek savcı olmaya engel mi?
Polisler istedikleri birimde çalışabilir mi?
Osmanlı hukuku kaça ayrılır?
Poligona giderken hangi kağıt alınır?
Pilotların izin günleri nasıl hesaplanır?
Protesto tarihinden itibaren faiz işler mi?
Resmi belgeler kaça ayrılır?
Panelvan ile yük taşıma yasal mı?
Resmi görevli pasaportu nasıl alınır?
Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinde hangi ittifakın etkisi olmuştur?
Osmanlı kanunnamelerini ilk defa kim yayınladı?
Personel özlük dosyasını kim hazırlar?
Pasaport harcı randevu almadan yatırılır mı?
Paraf atmak imza yerine geçer mi?
Provakatif eylem ne demek?
Republican ne demek?
Polis kimlik kartı kimlere verilir?
Röperli kroki nereden alınır?
Riskli yapı tespit raporu olmadan kentsel dönüşüm yapılabilir mi?
Rehabilitasyon merkezi yönetmeliği nedir?
Polislerin kimlik kartında neden fotoğraf yok?
Parayı veren düdüğü çalar atasözünden ne çıkarılır?